Sluit je aan

Ingrid Goethart neemt stokje over van Helene van Zutphen als nieuwe directeur van Nederland Schoon

4 april 2022

Ingrid Goethart en Helene van Zutphen directeur Nederland Schoon

Na tien jaar directeur van Nederland Schoon te zijn geweest, draagt Helene van Zutphen het stokje over aan Ingrid Goethart. Ingrid is geen onbekende binnen de organisatie: ze werkt er al drie jaar als Manager Operations. “De overdracht konden we dus kort houden: Ingrid kent al 90% van mijn werk”, aldus Helene. Verschillende ontwikkelingen, zoals een nieuwe financieringsronde en de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid zorgen ervoor dat dit het ideale moment is.

In 2012 begon Helene van Zutphen als directeur van Stichting Nederland Schoon. Op dat moment was het nog een kleine organisatie, met vier medewerkers in vaste dienst en een aantal freelancers. Er werd vooral gewerkt met massa-mediale tv. “Tien jaar terug was zwerfafval geen milieu-onderwerp waar mensen zich druk om maakten. Ze vonden het vooral vervelend dat het er lag. Zwerfafval opruimen werd meer gezien als een taakstraf: mensen keken je raar aan als je dat zelf ging opruimen. Het thema werd ook nog niet gekoppeld aan de plasticsoep.”

Mede daarom zag Helene het als een uitdaging om Nederland 100% zwerfafvalvrij te maken. “De naam Nederland Schoon vond ik ijzersterk. Er stonden destijds al duizenden afvalbakken in winkelgebieden door heel Nederland. Ook al vond ik de kleuren groen en blauw heel lelijk: ze vielen wel direct op. Het zijn er nu meer dan 50.000.”

Supporter van Schoon

Een grote kentering kwam met het oprichten van de Supporter van Schoon-beweging waaraan iedereen die maar wil zich kan verbinden om Nederland schoon te houden. Op de Supporter van Schoon-kaart vind je alle acties en gebieden in je buurt terug, waaraan je makkelijk kunt deelnemen. Zwerfafval opruimen werd een activiteit waar je je niet voor hoefde te schamen, maar die juist leuk was om samen te doen. Helene: “We slaagden erin om het opschonen te ‘onttrutten’ en uit het hokje van de taakstraf te halen. Het zorgde voor verbondenheid in de buurt, het werd een activiteit die je samen oppakt. Ook zocht Nederland Schoon de samenwerking op met gemeenten, bedrijven, verenigingen en scholen. Daardoor weten partijen ons te vinden. Dat zie ik als een grote verdienste.”

De externe gerichtheid van Nederland Schoon wierp de afgelopen jaren zijn vruchten af. Het (verpakkend) bedrijfsleven omarmde het onderwerp zwerfafval. Tijdens de Landelijke Opschoondag op 19 maart deelden meer bedrijven dan ooit met trots dat ze hun steentje bijdroegen aan deze voorjaarsschoonmaak. Bedrijven zien het inmiddels als hun verantwoordelijkheid om zwerfafval aan te pakken.

Ingrid: “Opruimen is een noodoplossing, voorkomen is beter.”

Een andere verdienste was het onderkennen van het belang van monitoring. Door cijfers en feiten geef je weer in hoeverre een aanpak werkt en krijg je mensen in beweging. Daarbij ontwikkelde Nederland Schoon zich tot kennisorganisatie met een enorme kennisbank. Ook werd de ‘hotspot-aanpak’ bedacht: een gerichte aanpak van locaties met veel zwerfafval, zoals snoeproutes. “Bij mijn start begon de Raamovereenkomst Verpakkingen voor de duur van tien jaar. Daardoor hadden we ook budget en stabiliteit voor al onze activiteiten.”

Nieuw tijdperk

Nu de raamovereenkomst eind 2022 afloopt en er een nieuwe financieringsronde aankomt gaat Nederland Schoon een nieuwe fase in. Daarbij komt dat vanaf 2023 de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid gaat gelden. Die houdt in dat producenten en importeurs – ook wel het ‘verpakkend’ bedrijfsleven – verantwoordelijk worden voor zwerfafval dat wordt veroorzaakt door hun eigen single use plastic producten. Het vrijwillige karakter is er dan vanaf. Bovendien komen er maatregelen om het gebruik van kunststof drinkbekers en voedselverpakkingen te verminderen, zoals omschreven in de Ministeriële Regeling. Onderzocht wordt of Nederland Schoon een rol kan spelen in deze uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Dat is een reden om het contact met producenten en importeurs verder verstevigen.

Helene: “Ik werk nu drie jaar met Ingrid samen en weet dat ze het fantastisch gaat doen.”

En juist daarin ligt de kwaliteit van Ingrid. Helene: “Zij heeft goede contacten met deze partijen en spreekt hun taal. Ik werk nu drie jaar met haar samen en weet dat ze het fantastisch gaat doen. In deze interim fase heeft de organisatie nieuwe energie en andere kwaliteiten nodig. Ingrid heeft al heel veel van mijn werk overgenomen. Ze kan meteen aan de slag.”

Ingrid heeft haar speerpunten voor de komende jaren helder voor ogen. “Ik wil meer naar buiten treden met het verschil dat we maken. We mogen als organisatie trots zijn op wat we hebben bereikt en dat mogen we meer uitdragen. Die bescheiden houding is wellicht kenmerkend voor partijen in duurzaamheid. Het zit minder in onze aard, maar we gaan de uitdaging aan om meer buiten onze comfortzone te treden en te laten zien wat we waard zijn. Dat doen we juist door het beter meetbaar maken van het resultaat van onze opschoonacties en zwerfafvalinterventies. Met harde cijfers en feiten onderbouwen we onze successen. Daarbij gaan we ons nog meer richten op het voorkomen in plaats van opruimen van zwerfafval. Opruimen is een noodoplossing, voorkomen is beter. Ook circulariteit van materialen zal meer aandacht krijgen.”

Een treffend resultaat is de provincie Friesland, waar de hoeveelheid zwerfafval met 19% werd teruggedrongen via het project ‘Friesland 100% zwerfafvalvrij’. De aanpak bevat alle elementen waar Nederland Schoon voor staat: samenwerking tussen lokale ondernemers, landelijke bedrijven, scholen en inwoners. De Friese ‘mienskip’ (gemeenschap) zit in de genen van de Friezen en lag aan de basis van het succes. Een succes dat te kopiëren is door op zoek te gaan naar groepen mensen die zich verbonden voelen met elkaar, bijvoorbeeld een wijk, een school of vereniging. Ingrid: “Als de intrinsieke bereidheid er maar is om zwerfafval samen aan te pakken.”

Inspiratiebron

Wat neemt Ingrid mee van haar voorgangster? “Helene kan heel goed de rust bewaren in roerige tijden. Twee kernwaarden van Nederland Schoon zijn ‘verbinden’ en ‘aanstekelijk’. Dat is Helene ten voeten uit. Een grote kracht van Helene is ook dat ze er niet bang voor is om medewerkers aan te nemen die kundiger zijn dan zijzelf op de onderdelen waarvoor dat nodig is. Daardoor kan haar vertrek ook goed worden opgevangen door de rest.”

In haar nieuwe baan zal Helene van Zutphen zich richten op het behalen van recycling doelstellingen voor verpakkingen, in de functie van Directeur Innovatie en informatie bij het Afvalfonds Verpakkingen. “Na tien jaar had ik behoefte aan een nieuw onderwerp, waarin ik toch kon bijdragen aan de maatschappij. Het Afvalfonds levert een enorme bijdrage aan het verduurzamen van verpakkingen. “We doen het goed in Nederland: 82% van alle gebruikte verpakkingen wordt gerecycled. Om tot de koplopers te blijven behoren, is innovatie onmisbaar, vooral om plastic verpakkingen nog beter te kunnen recyclen. Plastic heeft hele mooie eigenschappen tegen bijvoorbeeld voedselverspilling, maar wel onder de voorwaarde dat je het goed kunt recyclen.”

Wanneer de missie van Ingrid is geslaagd? “Als Nederland volkomen zwerfafvalvrij is. Dat is het doel. Ik ben heel trots om vanuit deze nieuwe rol aan dit doel bij te dragen.”

Nog meer

Supporternieuws

Laat je inspireren door nog meer verhalen, tips en activiteiten van onze supporters.