Sluit je aan

De zwerfafvaluitdaging van Uilengoor en Labbegat

6 september 2021

Beeld Voor Bij Artikel VZP

Uilengoor, Swentibold, Dikke Linde, Knorrestein, Kalix Berna, Labbegat: de parkeergelegenheden langs onze snelwegen hebben opvallende namen. Even opvallend is hoe lastig het lijkt om deze verzorgingsplaatsen vrij te houden van zwerfafval. 

Op zo’n 300 plekken langs de Nederlandse snelwegen kunnen chauffeurs pauzeren op een verzorgingsplaats (VZP). Soms bestaat zo’n VZP alleen uit een paar parkeerplekken, soms zijn er ook sanitaire voorzieningen, een tankstation, een wegrestaurant of een hotel. Zo’n parkeergelegenheid is een drukbezochte plek. Elke dag stoppen er ontelbare reizigers. Voor een sanitaire stop, een snelle tankbeurt of juist een uitgebreide picknick, om te roken of een paar uur slaap.  

Lastig afvalvrij te houden 

Met zoveel bezoekers van deze anonieme verzorgingsplaatsen vraagt het veilig en schoonhouden ervan veel aandacht. Dat blijkt ook uit de meest recente Zwerfafvalmonitor van Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor het beheer en het onderhoud van de verzorgingsplaatsen en bijbehorende verbindingswegen. Deze metingen uit 2020 laten zien dat er op de parkeergelegenheden bovengemiddeld veel zwerfafval ligt. Dat juist deze plekken lastig afvalvrij te houden zijn, constateerde Nederland Schoon al in eerdere onderzoeken 

Veel verschillende oorzaken 

Uit alle onderzoeken naar zwerfafval in verschillende gebiedstypen komen op- en afritten én verzorgingsplaatsen het slechtst uit de bus. Wat de uitdaging groot maakt, is dat het zwerfafvalprobleem veel verschillende oorzaken heeft. Eerdere metingen laten zien dat het zwerfafval zowel op de parkeerplaatsen als rond de restaurants ligt. Dat het zwerfafval in gelijke mate van personen- en vrachtverkeer afkomstig is. En dat het zowel om fijn als grof zwerfafval gaat. Met zo’n breed zwerfafvalbeeld is er ook niet één eenduidige, pasklare oplossing die de rustplaatsen op slag schoner maakt.  

Schoon maakt behulpzamer 

Schone verzorgingsplaatsen zijn niettemin een mooi streven, blijkt uit 15 jaar onderzoek van Nederland Schoon. Op een schone parkeerplek blijven chauffeurs zo’n 20% langer, zodat ze beter uitgerust hun reis vervolgen. Is het daar schoon, dan zijn mensen die er stoppen aantoonbaar vriendelijker en behulpzamer. Ruim 80% van de weggebruikers ziet zwerfafval langs de weg zelfs als een direct gevaar voor de verkeersveiligheid. Daarnaast laat afvalmonitoring in alle gebiedstypen zien dat zwerfafval nieuw zwerfafval aantrekt. En een schone omgeving schoon gedrag stimuleert.   

Hogere schoonmaakfrequentie 

Toch schuilt er in het meest recente meetrapport ook een aanwijzing voor een oplossing. De hoofdmoot van het afval bestaat uit ondefinieerbare stukjes plastic en papier. Dat geeft aan dat het afval er lang genoeg ligt om de kans te krijgen uit elkaar te vallen of door dieren versnipperd te worden. Een hogere schoonmaakfrequentie lijkt daarmee voor de hand te liggen. Dat die frequentie hoog moet zijn, blijkt ook uit hoe snel een verzorgingsplaats na reiniging vervuilt: binnen een week is overal de hoeveelheid zwerfafval weer op een onacceptabel niveau. Met vaker opschonen, duidelijke doelstellingen en waar mogelijk de hulp van ondernemers op de rustpunten, moet het mogelijk zijn om de verzorgingsplaatsen net zo mooi te houden als de namen die ze dragen.