Sluit je aan

Single use plastics: wat moet en mag?

Petflesjes, wattenstaafjes en plastic zakjes zijn voorbeelden van wegwerpplastic. Ze komen helaas vaak in de natuur en in zee terecht. De Europese Unie wil de hoeveelheid plastic wegwerpproducten verminderen in de strijd tegen de plasticsoep. Op deze pagina lees je welke Nederlandse maatregelen uit de Europese single use plastics-richtlijn (SUP) zijn voortgekomen.

Vanaf juli 2021 geldt de Europese richtlijn in de regelgeving van alle EU-lidstaten. In Nederland zijn de nieuwe maatregelen gevat in een ministeriële regeling rond kunststof voor eenmalig gebruik. De datum waarop ze ingaan verschilt en ligt tussen 3 juli 2021 en 31 december 2024. 

Top tien zwervend plastic

De SUP-richtlijn spitst zich toe op de tien plastic producten die het meest gevonden worden op de Europese stranden. Samen vormen die 43% van het zwerfafval in zee. Zwervend vistuig is goed voor nog eens 27% (Bron: Impact assessment Single Use Plastics directive). 

Om welke producten gaat het?
  1.  Drankverpakkingen, inclusief dopjes en deksels
  2.  Filters van sigaretten 
  3.  Wattenstaafjes
  4.  Zakjes en wikkels
  5.  Hygiëneproducten zoals vochtige doekjes en maandverband
  6.  Lichtgewicht draagtassen
  7.  Bestek, borden, roerstaafjes en rietjes
  8.  Bekers voor dranken
  9.  Ballonnen en ballonnenstokjes
  10. Verpakkingen voor take-away voedingsmiddelen

De maatregelen op een rij

1. Verbod op productie

Plastic rietjes, wattenstaafjes, plastic wegwerpbestek, eenpersoons voedsel- en drankverpakkingen van piepschuim, ballonstokjes en plastic roerstaafjes zijn verboden per 3 juli 2021. Als verkoper mag je je bestaande voorraden nog wel opmaken.

2. Aanduiding op verpakking

Bepaalde producten zoals filtersigaretten, drinkbekers en maandverband dragen vanaf 3 juli 2021 een opvallende aanduiding op de verpakking. Die geeft aan dat er kunststof in zit, dat het in de afvalbak thuishoort en dat dit als zwerfafval een negatief effect heeft op het milieu.


3. Grotere verantwoordelijkheid producent

Producenten gaan meebetalen. Aan het inzamelen en het opruimen van plastic zwerfafval én aan maatregelen die consumenten bewuster moeten maken. Deze regel geldt voor vochtige doekjes, ballonnen, tabaksproducten met filters, voedselverpakkingen, zakjes, wikkels, drankverpakkingen en lichte draagtassen.


4. Minder kunststof verpakkingen

Nieuwe regels ontmoedigen het gebruik van kunststof drinkbekers en voedselverpakkingen voor onderweg, bij afhalen of bezorgen. Als consument moet je daar vanaf 1 juli 2023 voor bijbetalen. Bedrijven moeten je ook een herbruikbaar alternatief bieden, bijvoorbeeld dat je je eigen mok, bord of bakje kunt gebruiken. Vanaf 2024 geldt deze regel ook voor consumptie ter plekke, bijvoorbeeld in de horeca, op evenementen en in kantoren. Tenzij er een goed inzamelsysteem voor plastic is. Op dit moment is dat er alleen voor PET-verpakkingen.


5. Hogere producteisen

De eisen aan plastic flessen en drankpakken worden scherper. Vanaf 2024 moeten die deels uit gerecycled materiaal bestaan. Daarnaast dient de dop of het deksel vast te blijven zitten aan de fles. Zo gaan ze zeker mee in het recycleproces.


6. Meer inzamelen

In 2025 is het doel dat we minimaal 77% van alle plastic flessen tot 3 liter inzamelen. In 2029 ligt de lat op 90%. Daarom zit er nu statiegeld op álle flessen tot 3 liter. Voor kunststof vistuig geldt een inzameldoelstelling van 23% vanaf 2023. Die doelstelling wordt elk jaar 3% hoger.


7. Meer bewustwording

De laatste maatregel bepaalt dat je als consument meer informatie moet krijgen over de gevolgen van plastic voor het milieu. En tips over waar je plastic afval weggooit en wat goede herbruikbare alternatieven voor plastic zijn.

Wat geldt wanneer in Nederland?

3 juli 2021

Vermindering van plastic verpakkingen voor onderweg, verbod op plastic wegwerpproducten en voorschrift op hygiëneproducten, tabaksproducten en drinkbekers

2023

Inzameldoelstelling voor vistuig van 23% en daarna elk jaar 3% meer

5 januari 2023

Producenten meer verantwoordelijk voor zwerfafval van drank- en voedselverpakkingen, drinkbekers, zakjes en wikkels, lichte plastic tassen en tabaksproducten met filters

3 juli 2024

Doppen en deksels moeten vastzitten aan plastic drinkflessen en drankverpakkingen

31 december 2024

Producenten verantwoordelijk voor de opruimkosten van zwerfafval van ballonnen, vochtige doekjes en vistuig

2025

Petflessen moeten minimaal voor 25% uit gerecyclede kunststoffen bestaan en 77% van alle drinkflessen tot 3 liter moet worden ingezameld

2029

Van alle plastic drinkflessen tot 3 liter moet 90% worden ingezameld

2030

Petflessen moeten voor minimaal 30% uit gerecyclede kunststoffen bestaan

Wat betekent de SUP voor jou?

Wil je weten wat de nieuwe maatregelen rond wegwerpplastic voor jou als bedrijf, gemeente of consument betekenen? Lees dan verder via:

Kennisinstituut Duurzaam Verpakken
Overzicht van het effect voor bedrijven en verpakkingen

Beslisboom single use plastics
Ontdek per soort verpakking welke regels er gelden

Nieuwe regels over wegwerpplastic
Overzicht Nederlandse afspraken wegwerpplastics

Poster single use plastics
Infographic met alle Nederlandse maatregelen

Wat betekent de SUP voor een restaurantketen als McDonald’s?

Meer over McDonald’s