Sluit je aan

Webinar gedragsbeïnvloeding - De samenvatting én tips

2 december 2021

Of afval op straat belandt of in een afvalbak, is een kwestie van gedrag. Vaak onbewust gedrag. Als we weten hoe onze hersenen werken en wat ons handelen stuurt, dan weten we ook hoe we gewenst gedrag een zetje kunnen geven. Tijdens het webinar op 25 november legde gedragseconoom dr. Eva van den Broek uit hoe de theorie van gedragsbeïnvloeding in de praktijk te gebruiken is in de strijd tegen zwerfafval.    

Bekijk het hele webinar

De bromvliegfamilie van het gedrag

Na een introductie van Helene van Zutphen, directeur van Nederland Schoon, benoemde Eva van den Broek de ultieme influencer: de bromvlieg. Ze vertelde hoe Schiphol de urinoirs voorzag van een bromvlieg in het porselein, die plassende heren als vanzelf beweegt om beter te mikken. Dat scheelt de luchthaven jaarlijks flink wat schoonmaakkosten. Dit schoolvoorbeeld van gedragsbeïnvloeding geniet internationale bekendheid. Ze leende het voor de titel van haar boek Het bromvliegeffect. Daarin behandelt ze met creatief strateeg Tim den Heijer allerlei alledaagse fenomenen die stiekem ons gedrag sturen. Het gaat dan met name over onbewuste gedragingen die onze hersenen snel en automatisch veroorzaken. En dat zijn er veel. Eva haalde er dit citaat voor aan: ‘Nadenken is voor mensen wat zwemmen is voor katten. Ze kunnen het wel, maar doen het liever niet’. De triggers voor dit gedrag deelde Eva in categorieën in, die ze de bromvliegfamilie doopte. In haar presentatie liep ze onder meer langs de luiheidsvlieg, de tijdsvlieg, de gemaksvlieg, de aantrekkingsvlieg en de gezelschapsvlieg en knoopte die aan gedrag rond afval.   

Makkelijker, aantrekkelijker en socialer

Bij de luiheidsvlieg haalde Eva het voorbeeld aan van een deels transparante container voor plastic afval. Door het doorzichtige deel ziet iedereen in één oogopslag voor welk afval de container bedoeld is en dat lokt automatisch het gewenste gedrag uit. Omdat de vulgraad te zien is, stuurt hier ook de gezelschapsvlieg op de sociale norm. Als ander voorbeeld van die gezelschapsvlieg noemde Eva een abricampagne in Amsterdam, bedoeld om bijplaatsingen bij ondergrondse containers tegen te gaan. De gemeente testte verschillende varianten. Die met de melding dat 88% van de Amsterdammers niets bij de container zet, bleek het beste te werken. Bij de aantrekkelijkheidsvlieg liet Eva een inmiddels veelbesproken voorbeeld zien van een transparante afvalbak voor peuken met twee compartimenten: één met de naam Messi en één met Ronaldo. De bak verleidt rokers om zo voor hun favoriete voetballer te kiezen en de peuk niet op straat te gooien. Na nog meer sprekende voorbeelden daagde Eva de deelnemers uit om het weggooien van afval vooral makkelijker, aantrekkelijker en socialer te maken en slim te timen. Ook benadrukte ze het belang van een goede voor- en nameting en evaluatie.    

Tips

  • Maak het makkelijk
    Kun je het gewenste gedrag de standaard maken? Kun je obstakels of vertragingen verwijderen? Kan tekst versimpeld, ingekort, specifieker of in fases?
  • Maak het aantrekkelijk
    Kun je het gewenste gedrag zinvol maken of belonen? Kun je er een terugkoppeling op geven of het trots laten delen? Kun je het personaliseren en koppelen aan emoties?
  • Maak het sociaal
    Kun je laten zien wie het gewenst al vertoont en de sociale norm benadrukken? Is er een betrouwbare koploper om in te zetten? Kun je samenwerking of competitie en rol geven? Kun je commitment of een belofte uitlokken?  
  • Speel met timing
    Kun je het keuzemoment verplaatsen, beïnvloeden, vertragen of versnellen? Is er een reminder in te bouwen? Kun je de keuze urgenter maken?

Presentatie

Wil je de presentatie van dr. Eva van den Broek downloaden? Klik dan op onderstaande button. 

Presentatie

Behoefte aan meer inspiratie?

Heb je na dit webinar de smaak te pakken, en wil je meer weten over gedagsbeïnvloeding? Lees dan onderstaande documenten, voor aanvullende inspiratie en praktische handvatten. 

Nog meer inspiratie nodig? Ga dan naar www.kenniswijzerzwerfafval.nl en zoek op de term 'gedrag'.  

Contact

Heb je vragen over het webinar? Neem dan contact op met info@nederlandschoon.nl